Korzystając z naszej witryny, wyrażasz zgodę na korzystanie z plików cookie. Używamy ich w celu poprawy jakości z tej strony, specjalnie dla Ciebie, pomagają nam zrozumieć Twoje potrzeby (pomagają nam zbierać statystyki), pomóc naszym partnerom dostarczyć odpowiednią zawartość wyświetlaną na naszej stronie internetowej. Aby dowiedzieć się więcej na temat plików cookie kliknij tutaj .

cookies
noimage

Historia Zamku w Ostrogu

Nazwa umocnionej osady Ostróg, datowana na początek 12 wieku, pojawia się w jednej z części latopisu Ipatijewskiego poświęconego czasom Księstwa Kijowskiego i Księstwa halicko-wołyńskiego. Na szczątkach staroruskiego grodziska, na wzgórzu nad lewym brzegiem rzeki Wilii powstała wtedy drewniana twierdza, którą w 1100 roku zgodnie z warunkami zjazdu książęcego w Wyteczewie przekazano w ręce wnuka księcia kijowskiego Jarosława Mądrego, księcia wołyńskiego Dawida Igorewicza. W 1241 roku tatarska orda niczym niszczycielski huragan przeszła po tych ziemiach, nie oszczędzając też i drewnianej twierdzy Ostróg.

W połowie 14 wieku rozpoczął się nowy etap w historii Ostrogu, który razem z miastem Dubno na kilka wieków przeszedł w ręce wpływowego książęcego rodu Ostrogskich, pochodzenie którego różni historycy wiążą to z Danielem Halickim, to z Giedyminem, to znów z turowsko-pińskimi książętami. Za założyciela Zamku w Ostrogu, będącego później rodzinną rezydencją tegoż rodu, uważany jest Daniel Ostrogski. Wzmianki na temat jego osoby pojawiają się w latopisie Hustyńskim, kiedy to w 1341 roku stanął on po stronie Wielkiego Księstwa Litewskiego przeciwko Polakom w wojnie o Księstwo Halicko-Włodzimierskie.

W latach 1350-60 w południowowschodniej części Zamkowego Wzgórza pojawiła się najstarsza i najważniejsza budowla Ostrogskiej twierdzy – Baszta Murowana, która wraz z szeregiem przeróbek przetrwała do dnia dzisiejszego. Ta baszta-donżon stanowiła jednocześnie miejsce zamieszkania rodu książęcego oraz budowlę obronną, powstałą zgodnie z najlepszymi tendencjami średniowiecznej architektury europejskiej. Na dolnej kondygnacji Baszty Murowanej przechowywane były zapasy żywnościowe. Znajdowała się tam również głęboka studnia.

W 1386 roku syn księcia Fiodor Daniłowicz Ostrogski otrzymał prawo posiadania Ostroga oraz innych miast i wsi, co też zostało potwierdzone podpisem księcia litewskiego Witolda i polskiego króla Władysława II Jagiełły i gwarantowało prawo do dziedzicznego ich posiadania. Po upływie kilku lat Witold zwiększył posiadłości książąt Ostrogskich, jako wyraz wdzięczności za wierną służbę Fiodora biorącego udział w starciach przeciwko rycerzom krzyżackim oraz Bitwie pod Grunwaldem. U schyłku swego długiego życia, książę Fiodor Ostrogski odszedł do Ławry Peczerskiej, gdzie też i zakończył swe ziemskie pielgrzymowanie jako mnich Teodozjusz.

Za czasów księcia Wasyla Fiodorowicza, w pierwszej połowie 15 wieku rozpoczęła się budowa murów fortecznych rozciągających się wokół zamku i miasta. Ponadto, do kompleksu włączono jeszcze jeden godny uwagi obiekt fortyfikacyjny – Sobór Objawienia Pańskiego. Była to prawdziwa cerkiew-forteca: jej północna ściana, zwrócona w stronę sztucznego rowu rozciągającego się wokół zamku, posiadała grubość około 3 metrów. W jej dolnej części znajdowały się strzelnice dla strzelców, a w górnej występ, na którym pełnili wartę strażnicy. Wtedy to również w południowo-zachodniej części dziedzińca zamkowego powstał fundament i dolna kondygnacja kolejnej baszty, zwanej Nową lub Okrągłą, lecz jej budowa dobiegła końca już w wieku 16.

Na przestrzeni 15-16 wieku ród Ostrogskich znacznie poszerzył swe posiadłości i uważany był za jeden z najznakomitszych i najbogatszych rodów Wielkiego Księstwa Litewskiego, а następnie i Rzeczypospolitej. W czasach panowania Konstantego Wasyla Ostrogskiego, posiadłości którego liczyły około trzysta miast i tysiąc wsi, istniało powiedzenie: «bogaty niczym Ostrogski». W połowie 16, na początku 17 wieku z jego rozkazu za murami zamku odbywały się różnorakie prace budowlane, w wyniku których baszty zostały przyozdobione na styl renesansowy. Prawdopodobnie w tym również okresie powstała wieża Łucka i Tatarska, które wchodziły w skład systemu obronnego miasta.

Niestety, po śmierci Konstantego Wasyla Ostrogskiego nastąpił etap stopniowego upadku zamku. Dwóch synów księcia zmarło jeszcze w młodości, starszy syn Janusz przeszedł na katolicyzm, a ukochana wnuczka Anna Alojza stała się niepoczytalna po śmierci swego męża, który zginął w czasie bitwy Chocimiem. Zamek oraz inne posiadłości Ostrogskich przeszły w ręce książęcego rodu Zasławskich, a następnie w ręce rodu Sanguszków. W okresie Wojny o niepodległość pod dowództwem Chmielnickiego Zamek w Ostrogu został zdobyty przez Kozaków, po czym przez długie dziesięciolecia był już tylko ruiną.

Zamku w Ostrogu zaczął przeżywać renesans na początku 20 wieku, kiedy to w 1915 roku po przeprowadzeniu prac renowacyjnych w Baszcie Murowanej, uruchomione zostały muzealne ekspozycje, biblioteka oraz sala edukacyjna. Renowacją obiektu zajmował się architekt W. Leontowicz, który dołożył wszelkich starań by zachować architektoniczny wygląd zamku. Już w okresie radzieckim w Baszcie Murowanej zostało otwarte muzeum krajoznawcze, а w 1985 roku w Wieży Łuckiej mieściło się muzeum drukarstwa.