Korzystając z naszej witryny, wyrażasz zgodę na korzystanie z plików cookie. Używamy ich w celu poprawy jakości z tej strony, specjalnie dla Ciebie, pomagają nam zrozumieć Twoje potrzeby (pomagają nam zbierać statystyki), pomóc naszym partnerom dostarczyć odpowiednią zawartość wyświetlaną na naszej stronie internetowej. Aby dowiedzieć się więcej na temat plików cookie kliknij tutaj .

cookies
noimage

Historia Zamku w Olesku

Dzieje jednego z najstarszych zamków Galicji sięgają okresu podziału Rusi Kijowskiej, kiedy to ziemie potężnego mocarstwa rozpadły się na właściwe księstwa i trafiły pod władzę sąsiadów – Polski, Mołdawii, Węgier. Pierwsze pisemne wzmianki na temat kamiennego zamku, wzniesionego w pobliżu szlaków handlowych prowadzących na Wołyń, datowane są na 1327 rok, kiedy to bojarzy Księstwa halicko-wołyńskiego po śmierci ostatniego księcia z dynastii Rurykowiczów zaproponowali władzę młodemu synowi mazowieckiego księcia Trojdena, Bolesławowi Jerzemu II. W tym czasie zamek, który prawdopodobnie został wzniesiony wcześniej, jeszcze za czasów jednego z prawnuków księcia Daniela Halickiego, prezentował sobą dobrze umocnioną budowlę górującą na wysokim wzgórzu. Wokół zamkowego terytorium rozciągał się mur obronny, na zboczach wzgórza znajdowały się wały z ostrokołem, а jeszcze niżej wypełniony wodą rów. Dodatkową przeszkodę dla wroga stanowił rozciągający się wokół wzgórza błotnisty teren.

W 1340 roku posiadaczem oleskiej twierdzy został Lubart z dynastii Giedyminowiczów, ostatni książę Księstwa halicko-wołyńskiego. Jednakże, już w 1366 roku zamek został przejęty przez polskiego króla Kazimierza III. Po jego śmierci Olesko stało się własnością polsko-węgierskiego króla Ludwika Węgierskiego, który powierzył rządy nad ziemiami halickimi księciu Władysławowi opolskiemu. Przymusowa katolizacja tych ziem, prowadzona przez księcia Władysława, i późniejsze przekazanie zamku pod władzę katolickiego arcybiskupa, wywołały niezadowolenie okolicznych bojarów, co i w 1431 roku przerodziło się w bunt. W kronikach historycznych «Historia Polski» Jana Długosza pojawia się wzmianka, iż garnizonem powstańców dowodził Iwaszko Bogdan Przesłużyc Rohatyński, który potrafił tak zorganizować obronę zamku, iż przez długi czas nie były w stanie zdobyć go wojska króla Władysława II Jagiełły.

W 1441 roku w dziejach zamku pojawił się nowy jego właściciel, syn wojewody sandomierskiego, Jan z Sienna, który otrzymał na wieczny użytek oleskie ziemie oraz dom we Lwowie w zamian za pomoc królowi Władysławowi III Warneńczykowi w czasie bitwy o koronę węgierską. Od drugiej połowy 15 wieku Zamek w Olesku staje się schronieniem dla okolicznej ludności ukrywającej się tutaj podczas licznych najazdów tatarskich oddziałów. W niedalekiej odległości od zamku przebiegał Szlak kuczmański, którym na Wołyń wieziono z salin sól, w mieście zaczęły powstawać cechy rzemieślnicze, odbywały się jarmarki i targi. W 1605 roku oleska warownia przeszła w ręce magnata Daniłowicza, który przekształcił tą średniowieczną cytadelę we wspaniały pałac. Znaczny posag jego żony pozwolił na przeprowadzenie na zamku konkretnej rekonstrukcji, trwającej ponad 15 lat.

Niektóre ze źródeł podają, iż odpowiedzialnym za przekształcenie obiektu w luksusową rezydencję był włoski architekt Galeazzo Appiani. Plany budynków zamkowych praktycznie nie uległy zmianie, lecz istotnie zmieniły swój wygląd fasady i baszty, które zostały hojnie ukraszone w duchu renesansu. Otwory okienne i drzwiowe pozyskały kamienne obramowania i portale, na których roztaczały swe piękno desenie i herby rodu. Podzielone budynki kompleksu zamkowego architekt scalił za pomocą otwartej galerii o łukowych sklepieniach. W 1627 roku w oleskim zamku odbyła się wystawna uroczystość ślubna córki Iwana Daniłowicza z Jakubem Sobieskim. Wkrótce po tym para doczekała się potomka, przyszłego króla Jana III. W 1640 roku za murami twierdzy przyszedł na świat kolejny przyszły polski król - Michał Korybut Wiśniowiecki, panowanie którego nie trwało zbyt długo i raczej pomyślne nie było. W 1682 roku król Jan III Sobieski kupił Zamek w Olesku, który znacznie ucierpiał w wyniku wojny z wojskami kozackimi Chmielnickiego oraz najazdu Tatarów. W odbudowie twierdzy spory udział miała ukochana żona króla, Francuska Maria Kazimiera, pieszczotliwie zwana również Marysieńką. To właśnie z jej inicjatywy wokół warowni powstał ogromny park. W 1725 roku Konstanty Sobieski sprzedał zamek rodzinie Rzewuskich, za czasów której za jego murami powstały luksusowe sale, nazwane zgodnie z tematyką wnętrz – Lustrzana, Portretowa, Europejska, Wiedeńska. Upiększaniem wnętrz, w których przeważającym elementem dekoracyjnym była sztukateria ,marmur, ścienne i sufitowe malunki, zajmował się rzeźbiarz Leblanc.

Jednakże, po śmierci Seweryna Rzewuskiego liczne kosztowności zostały wywiezione do Zamku w Podhorcach, który traktowany był jako główna rezydencja jego brata Wacława. Od tego momentu zaczyna się okres stopniowego upadku zamku, który po rozbiorze Polski przeszedł pod władzę Austro-Węgier, został wystawiony na aukcję i kilkukrotnie zmienił niedbałych właścicieli. Jego opłakany już stan pogłębił się po pożarach mających miejsce w 1806 i 1836 roku, а także silnym trzęsieniu ziemi w roku 1838. Pod koniec 19 wieku, kiedy to oleski zamek przypominał już ruinę а nie wspaniałą magnacką rezydencję, nabyły go władze rządu. Z szeregu przyczyn jego renowacja odbywała się bardzo długo, a w 1898 roku część zamku została oddana na potrzeby Żeńskiej Szkoły Rolniczej.

W latach drugiej wojny światowej za murami twierdzy mieścił się początkowo obóz koncentracyjny dla jeńców wojennych, а w późniejszym czasie jej piwnice zostały przekształcone w pomieszczenia magazynowe. Ostatnim wstrząsem dla oleskiej twierdzy był spowodowany w 1951 roku uderzeniem pioruna pożar. W wyniku tego zamek niemal dwadzieścia lat spędził w ruinie i całkowitym zapomnieniu. Swe ponowne narodziny zawdzięcza on Lwowskiej Galerii Sztuki, pracownicy której dosłownie z ruin odbudowali go i przekształcili w popularne muzeum przepełnione wspaniałymi kolekcjami. Odbudowany zamek w ostatnich dziesięcioleciach niejednokrotnie pojawiał się na ekranach, występując w roli dekoracji do słynnych historyczno-przygodowych filmów, takich jak: «Trzej muszkieterowie», «Królowa Bona», «Dzikie polowanie króla Stacha», «Ogniem i mieczem» i in.