Korzystając z naszej witryny, wyrażasz zgodę na korzystanie z plików cookie. Używamy ich w celu poprawy jakości z tej strony, specjalnie dla Ciebie, pomagają nam zrozumieć Twoje potrzeby (pomagają nam zbierać statystyki), pomóc naszym partnerom dostarczyć odpowiednią zawartość wyświetlaną na naszej stronie internetowej. Aby dowiedzieć się więcej na temat plików cookie kliknij tutaj .

cookies
noimage

Zamek Spiski

(Spišský hrad)- jeden z najcenniejszych zabytków kultury Słowacji. Położone na trawertynowym wzgórzu ruiny imponują swoją wielkością – teren zamku obejmuje ponad 4 hektary powierzchni i jest jednym z największych tego typu obiektów w Europie. Góruje nad Kotliną Spiską, wznosząc się ok. 200m ponad jej dno. Przez wieki był centrum władzy świeckiej na Spiszu. Jego lata świetności dawno minęły, ale odrestaurowane i zabezpieczone ruiny są dziś niezwykłą pamiątką historyczną, będąc m. in. oddziałem Muzeum Spiskiego. Wystawa poświęcona jest historii zamku, broni średniowiecznej i prawu feudalnemu. W 1993 roku wraz z pobliskimi Spiską Kapitułą, Spiskim Podgrodziem i kościołem św. Ducha w Żechrze został wpisany na listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.

Historia Zamku

Początki zamku sięgają XI wieku, ale jeszcze przed jego powstaniem wzgórze było zasiedlone. Badania archeologiczne dowiodły, że istniała tutaj osada już w epoce kamienia gładzonego (5-4 tys. lat temu!) i od tego czasu osadnictwo na wzgórzu miało charakter ciągły aż do początków naszej ery. Jednak około II wieku z niewiadomych przyczyn osadnicy opuścili te tereny. Kolejne wieki nie pozostawiły po sobie żadnych pewnych śladów działalności na wzgórzu. Jednak badania archeologiczne wykazały, że najprawdopodobniej w XI wieku istniał tu już zamek, a na pewno jego najstarsza, romańska część z 22-metrową wieżą. Pierwsza pewna wzmianka o nim pochodzi z 1120 roku. Zamek ulokowany był w strategicznym miejscu, miał stać na straży ważnych szlaków handlowych a także granic państwa. Był też siedzibą żupana spiskiego. Kolejni władcy rozbudowywali i umacniali zamek, czyniąc z niego potężną twierdzę, która była w stanie oprzeć się np. najazdom tatarskim w XIII wieku, czy powstaniom antyhabsburskim w XVII i XVIII wieku. Stopniowo jednak zaczął on tracić na znaczeniu, ostatecznie popadając w ruinę. (więcej)

Zwiedzanie Zamku

Do zamku wchodzimy od strony wsi Hodkowce. Widoczne murowane słupy niegdyś były ze sobą połączone belkami i stanowiły pierwszą linię obrony, za nimi znajdowała się głęboka fosa, a dopiero za fosą – mur obronny. Wchodzimy przez XV-wieczną gotycką bramę w wieży, która jest częścią muru i w ten sposób znajdujemy się na średnim dziedzińcu. Tutaj znajdowały się spichlerze i mieszkania załogi zamku. Przez kolejną bramę można do dużego dziedzińca zbudowanego w XV wieku. Został zbudowany w celu pomieszczenia dużej liczby ludności w razie potrzeby obrony zamku. Widoczne tutaj ruiny okrągłej budowli to pozostałości po XV-wiecznej wieży mieszkalnej. Służyła ona też jako magazyn broni i prochu, zniszczył ją wybuch podczas napaści zbójców na zamek.

Dalsza droga prowadzi znów ze średniego dziedzińca, tym razem stromą drogą pod górę i dalej przez bramę do romańskiego podzamcza – widoczne są tutaj ruiny tzw. pałacu prepozytowego i młyna. Przez dobrze zachowaną bramę romańską wchodzimy do najstarszej części – do górnego zamku. To najcenniejsza część zamku, w której mieściły się zabudowania mieszkalne, o których świetności mogą świadczyć zachowane gotyckie i renesansowe portale i okna. Dziś służą jako platformy widokowe. Tutaj znajduje się potężna XIII- wieczna wieża, a także murowana ściana okrągłej budowli – pozostałości po pierwszej wieży z XI wieku. Wieża połączona jest z kaplicą św. Elżbiety, a za nią znajduje się najcenniejsza część zamku – pierwotnie trójkondygnacyjny potężny pałac romański, przebudowany później w stylu gotyckim. Zachowały się tu oryginalne romańskie okna, będące dziełem włoskich mistrzów kamieniarstwa.

We wnętrzach zamku można oglądać ekspozycję będącą filią Muzeum Spiskiego w Lewoczy. Można tu obejrzeć znaleziska archeologiczne z terenów okalających zamek i z samego obszaru zamku, fragmenty dawnych urządzeń, broń ręczną i armaty, specyficzne narzędzia (np. do tortur), herby i symbole.

 

Ciekawostki

Zamek wybudowano na wzgórzu, w rejonie którego nie ma wody. Stąd pozostałości po potężnej cysternie, która miała służyć do łapania i przechowywania deszczówki, a także głęboka na 5 m sucha fosa.

Zapolyowie, pomimo iż byli właścicielami ponad 70 zamków, to właśnie Zamek Spiski upodobali sobie najbardziej i on był ich główną siedzibą. Na zamku urodził się Jan Zapolya – późniejszy król Węgier.

Olbrzymi, dolny dziedziniec zamku liczy blisko 300 m długości i 115 m szerokości. Wybudował go Jan Jiskra z Brandysa na potrzeby swojego licznego wojska. Jego załoga była na zamku tylko kilka lat. Po jego ustąpieniu dziedziniec był wykorzystywany głównie jako stajnie.

Opracowanie: Katarzyna Kołodziej