Korzystając z naszej witryny, wyrażasz zgodę na korzystanie z plików cookie. Używamy ich w celu poprawy jakości z tej strony, specjalnie dla Ciebie, pomagają nam zrozumieć Twoje potrzeby (pomagają nam zbierać statystyki), pomóc naszym partnerom dostarczyć odpowiednią zawartość wyświetlaną na naszej stronie internetowej. Aby dowiedzieć się więcej na temat plików cookie kliknij tutaj .

cookies
noimage

Kreml w Wołogdzie

Los zgotował kremlowi w Wołogdzie dziwne koleje: twierdza, która zgodnie z zamysłem Iwana Groźnego miała przerosnąć Kreml moskiewski i stać się nową carską rezydencją, nie została dokończona i praktycznie zniknęła zaledwie wiek po swoim założeniu. W końcu XVII stulecia spadkobiercą kremla w Wołogdzie stał się «mały kreml», umocniona rezydencja wołogodzkich arcybiskupów, która w odróżnieniu od twierdzy Iwana Groźnego wspaniale zachowała swe mury i baszty do naszych dni.

Historia Kremla w Wołogdzie

Budowa w Wołogdzie kamiennej twierdzy rozpoczęła się w roku 1566 na rozkaz cara Iwana Groźnego, który postanowił stworzyć tutaj «północną» stolicę swej Opryczniny. Na tą chwilę car, obawiający się buntu bojarów, dawno już znajdował się poza Moskwą i osiadł z rodziną, skarbcem i osobistą biblioteką w Aleksandrowskiej Słobodzie. Jesienią 1565 roku, po wizycie w Troicko-Siergiejewskiej Ławrze, Rostowie, Perejesławiu i kilku innych miastach car przybył do Wołogdy, gdzie rozkazał przygotować na wiosnę niezbędne materiały budowlane i rozpocząć kopanie rowów. Jedną z przyczyn, dla których Iwan Groźny postanowił założyć nową rezydencję carską w Wołogdzie, była wygodna lokalizacja miasta na wodnym szlaku północnej Dźwiny. Ten szlak ku morzu łączył Rosję bezpośrednio z krajami Europy, co mogło dla cara stać się jedynym ratunkiem podczas buntu. Wiadomo na przykład, że w roku 1567 Iwan Groźny przez posła angielskiego przesyłał królowej Elżbiecie prośbę o udzielenie mu schronienia w przypadku konieczności. (więcej)

Kreml dziś

Do naszych czasów spośród autentycznych budynków kremla w Wołogdzie okresu Iwana Groźnego zachowało się niezbyt wiele. Skromne wspomnienie o dawnym rozmachu umocnień kremlowskich dają rzeczki Kopanka i Zołotucha, których koryta skierowano na oblanie ścian twierdzy. Na miejscu byłego ogrodu biskupiego (obecnie park VRZ – Zakładu Remontu Taboru Kolejowego) można ujrzeć sadzawki, pozostałość fosy zachodniego muru kremlowskiego. W tymże parku częściowo zachował się wał forteczny, niedaleko zaś na ulicach Leningradzkiej i Pokoju z kamiennych budowli kremla pozostały fundamenty baszt i murów. Dzisiejsze pojęcie «Wołogodzki Kreml» odnosi się do zespołu architektonicznego dworu biskupiego. Umocniona rezydencja wołogodzkich arcypasterzy, nazywana niekiedy dawniej «małym kremlem», wznoszona była w przeciągu XVII-XIX wieku, a w naszych czasach większość jej terenu zajmuje Wołogodzkie Muzeum - Rezerwat.

Do zespołu dworu biskupiego należy ponad 15 budowli: sobory, cerkwie, dzwonnice, mury i baszty, budynki oddziałów i innych zabudowań gospodarczych. Tą swoistą twierdzę w twierdzy (Wołogodzkim kremlu) zaczęto wznosić w roku 1671 za biskupa Szymona po zbudowaniu nowych murowanych Komnat Biskupich. Kamienne ściany z czterema basztami z jednej strony były symbolem wielkości władzy duchownej, z drugiej zaś strony posiadały praktyczne znaczenie obronne, szczególnie jeśli wziąć pod uwagę, że budowa tych murów rozpoczęła się od razu po zduszeniu powstania Stiepana Razina. Budynki dworu biskupiego wznoszono za pontyfikatu kilku biskupów i najczęściej zwane są one ku ich pamięci (Josifowski, Gawryłowski, Irenejewski, Symonowski budynki). Za najbardziej godną uwagi budowlę w tym kompleksie uznaje się budynek Josifowski, wzniesiony w roku 1769 przy arcybiskupie Josifie Zołotym. Ta trójkondygnacyjna barokowa bryła wyróżnia się spośród pozostałych budynków swoją reprezentacyjną fasadą z obfitością różnorodnych dekoracji.

Inny jeszcze barokowy budynek dworu biskupiego to sobór Zmartwychwstania, wzniesiony w roku 1776 na miejscu byłej południowo-wschodniej baszty kremlowskiej. Niezwykły sobór zaprojektowany został przez nieznanego petersburskiego mistrza, zaś do wykonania projektu, którego model przechowywany jest w muzeum-rezerwacie, przystąpił wołogodzki architekt Złatnicki. W wieku XX, gdy liturgia w soborze została zakazana, długie lata mieściły się tutaj ekspozycje Wołogodzkiej Galerii Malarstwa. W roku 2016 sobór został zwrócony władzy diecezjalnej i znów jest czynną świątynią. Muzealny oddział malarstwa obecnie zajmuje pomieszczenia Budynku Trójkondygnacyjnego (byłe seminarium) obok soboru.

Wołogodzki kreml otwarty jest do zwiedzania:

codziennie od 10 do 17:30, oprócz poniedziałku i wtorku.