Korzystając z naszej witryny, wyrażasz zgodę na korzystanie z plików cookie. Używamy ich w celu poprawy jakości z tej strony, specjalnie dla Ciebie, pomagają nam zrozumieć Twoje potrzeby (pomagają nam zbierać statystyki), pomóc naszym partnerom dostarczyć odpowiednią zawartość wyświetlaną na naszej stronie internetowej. Aby dowiedzieć się więcej na temat plików cookie kliknij tutaj .

cookies
noimage

Twierdza Szlisselburska (Twierdza Orzeszek)

Niedaleko Sankt Petersburga znajduje się twierdza, obrończyni Newy i Ładogi, która na przestrzeni wielu lat swego istnienia kilkukrotnie zmieniała swe imię - Nöteborg, Szlisselburg, Petrokrepkost (Петрокрепость). Jednakże, jej najwcześniejsze imię – Orieszek (Orzeszek) pasuje do tej rosyjskiej cytadeli najbardziej, wszak była ona zdecydowanie „twardym orzechem”, którego nie byli w stanie „zgryźć” zdobywcy. W 18 wieku, kiedy to obiekt ten stracił na znaczeniu strategicznym, jego wiekowe mury stały się mrocznymi więziennymi lochami, w których w różnym czasie przebywały nie tylko osobistości królewskie, ale i ci, którzy dążyli do obaleni monarchii. W czasach Wielkiej Wojny Ojczyźnianej Twierdza Orzeszek, utrzymując obronę w szkwałowym ogniu niemieckiej artylerii, dzielnie broniła „drogi życia” będąc jednocześnie ostatnią nadzieją obleganego Leningradu.

Historia Twierdzy Szlisselburskiej

Twierdza u wypływu Newy, na niewielkiej wyspie oddalonej od brzegów rzeki na kilkaset metrów, została wzniesiona w 1323 roku z rozkazu księcia moskiewskiego i nowogrodzkiego Jerzego Moskiewskiego (Daniłowicza), wnuka Aleksandra Newskiego. Na ten moment Księstwo Nowogrodzkie już od około trzydziestu lat prowadziło aktywną walkę ze Szwedami wcielającymi w życie swój plan podboju Karelii. W celu ochrony nowogrodzkich ziem powstało już kilka fortyfikacji, lecz twierdza na wyspie Oriechowej (wyspa Orzechowa) w pierwszej kolejności miała bronić wodnego szlaku handlowego "od Waregów do Greków", jeden z etapów którego przebiegał właśnie przez Newę i Ładogę. W pierwszych latach swego istnienia nowa twierdza nosiła nazwę współbrzmiącą z nazwą wyspy, brzegi której w znacznym stopniu porosły leszczyną, – Oriechow, Oriechowa, Orechowiec (Ореховец), i dopiero w 15 wieku przylgnęła do niej nazwa Orieszek (Orzeszek). W roku założenia twierdzy został tu zawarty pokój w Nöteborgu pomiędzy Szwedami a Księstwem Nowogrodu, ustalający granice rosyjsko-szwedzkie, а Republika Nowogrodzka pozyskiwała kontrolę nad Newą, jedną z najważniejszych rzek dla rosyjskiego handlu. (więcej)

Co można zobaczyć?

Potrzeba było wielu lat na odbudowę Twierdzy Orzeszek po okrutnym jej zniszczeniu w czasach wojny, i mimo, iż część jej obiektów nadal przedstawia sobą ruinę, to jednak kilka budynków, baszt i fragmentów muru obronnego raduje dziś turystów swym odnowionym obliczem. Droga od przystani do twierdzy wiedzie przez basztę „Gosudarewu” (Baszta Władcy), która za czasów Szwedów zwana była Wieżą Bramową. Mieści się ona w północno-zachodniej części muru obronnego i jako jedyna ze wszystkich wież posiada kwadratowy kształt. Na szczycie stożkowej kopuły „Gosudarewoj” baszty (Baszty Władcy) znajduje się klucz – symbol Szlisselburga, а nazwę swą baszta ta otrzymała na cześć Piotra I, który zdobył szwedzką twierdzę Nöteborg. Podczas oblężenia zwodzony most wiodący ponad fosę po podniesieniu zamykał sobą bramę „Gosudarewoj” baszty (Baszty Władcy). Mało tego, wejściowe łuki chronione były dwoma bronami – kutymi kratami, z których każda ważyła ponad tonę.

Jednym z głównych obiektów muzealnych twierdzy jest odrestaurowana Baszta Królewska. Od momentu jej założenia pod koniec 15 wieku była to najpotężniejsza wieża cytadeli, będąca ostatnią deską ratunku garnizonu w przypadku zdobycia twierdzy przez nieprzyjaciela. Trzykondygnacyjna wieża ze strzelnicami dla dział artyleryjskich była połączona przejściem z platformą obronną muru obronnego. W latach szwedzkiego zwierzchnictwa nad twierdzą, rok 1680, Basztę Królewska przebudował słynny szwedzki architekt wojskowy i dowódca Erik Jönsson Dahlbergh. W centrum dziedzińca znajdują się ruiny Monasteru Świętego Jana, który Szwedzi przebudowali na Zbór. W okresie późniejszym, kiedy to sobór ponownie stał się prawosławny, dwukrotnie go przebudowywano, lecz po rewolucji wszelkie bogate dekoracje zostały rozgrabione. Zburzona w czasach Wielkiej Wojny Ojczyźnianej budowla jest obecnie miejscem kompleksu pamiątkowego, poświęconego obrońcom twierdzy.

Twierdzę Szlisselburską (Twierdzę Orzeszek) można zwiedzać:

maj-październik – od godziny 10:00 do 18:00 (poniedziałek-piątek), od godziny 10:00 do 19:00 (sobota-niedziela i dni świąteczne).