Korzystając z naszej witryny, wyrażasz zgodę na korzystanie z plików cookie. Używamy ich w celu poprawy jakości z tej strony, specjalnie dla Ciebie, pomagają nam zrozumieć Twoje potrzeby (pomagają nam zbierać statystyki), pomóc naszym partnerom dostarczyć odpowiednią zawartość wyświetlaną na naszej stronie internetowej. Aby dowiedzieć się więcej na temat plików cookie kliknij tutaj .

cookies
noimage

Historia Kremla w Kołomnie

Po rozpadzie Rusi Kijowskiej niewielka słowiańska osada, istniejąca w otoczeniu lasów sosnowych nad brzegiem rzeki Oka ok VII-VIII wieku, stała się przedmiotem zainteresowania od razu ze strony kilku niezależnych księstw, które w połowie 12 wieku starały się włączyć do swych posiadłości ziemie dzisiejszego obwodu moskiewskiego (potocznie Podmoskowja). Największy sukces na tym polu osiągnęło Księstwo Riazańskie, władcy którego wznieśli w Kołomnie drewnianą cytadelę i przeobrazili osadę w forpocztę oraz pomyślne handlowo-rzemieślnicze centrum. Dowodem tego, iż umocnione miasto istniało już w 1177 roku jest wiekowy Latopis Ławrientiewski (Latopis Laurentego). Pod koniec 12 wieku Kreml w Kołomnie stał się rezydencją księcia udzielnego, władcy Księstwa Kołomieńskiego, zależnego od książąt riazańskich. W 1301 roku, korzystając z konfliktów toczących się pomiędzy riazańskimi książętami, Kołomnę zdobył i przyłączył do swych posiadłości książę moskiewski Daniel (Daniił), młodszy syn Aleksandra Newskiego. W sierpniu 1380 roku w Kołomnie odbyła się zbiórka wojsk rosyjskich, po czym pułki Księstwa Moskiewskiego, Jarosławskiego, Sierpuchowskiego, Rostowskiego pod dowództwem księcia Dymitra Dońskiego ruszyły na Bitwę na Kulikowym Polu.

Oblicze architektoniczne pierwszego Kremla w Kołomnie zostało zupełnie zatracone w wyniku licznych najazdów tatarskich, które dotknęły Ruś w 13-16 wieku. Miasto nieustannie cierpiało w wyniku działań mongolsko-tatarskich zdobywców, którzy bezustannie zdobywali i podpalali Kołomnę po drodze do Moskwy. W roku 1480 Kreml w Kołomnie, po raz kolejny odbudowany po spaleniu w 1439 roku przez kazańskiego chana Uług Mehmeda, miał okazję odgrywać ważną rolę w zerwaniu mongolsko-tatarskiego jarzma na Rusi. Za murami Kremla wraz z licznym wojskiem spędził około dwa miesiące wielki książę Iwan III, przygotowując się do starcia z wojskiem chana Złotej Ordy Ahmedem (Achmat-chan). W rezultacie groźna wyprawa na Moskwę zakończyła się fiaskiem, po długotrwałym «Impasie ugryjskim» chan odstąpił bez walki, co też i stało się jedną z przyczyn końca jarzma mongolskiego. Jednakże, spokój w dziejach twierdzy nie trwał długo, gdyż już w 1521 roku została ona całkowicie zburzona podczas wyprawy na Moskwę zjednoczonego wojska Chanatu Krymskiego i Kazańskiego. Moment ten okazał się być punktem zwrotnym w historii Kremla w Kołomnie – po zakończeniu się krymsko-tatarskiej wojny Wasyl III wydał rozkaz zbudowania w Kołomnie nowej, kamiennej już twierdzy.

Kamienno-ceglany Kreml był budowany nieco ponad 6 lat, od 1525 do 1531 roku, pod kierownictwem włoskich architektów, a najprawdopodobniej – Aloisio Nowego (Alevisio Lamberti da Montagnano) i Petroka Malego (Pietro Francesco Annibale). Nowa twierdza zajmowała terytorium niegdysiejszego drewnianego kremla i chroniona była przez wysoki (ponad 20 metrowy) mur z 16 basztami różnych form, a wjazd do niej prowadził przez baszty przejazdowe umiejscowione z trzech stron Kremla. Potężne ufortyfikowania, zdolne stawić opór nie tylko żywemu szturmowi, ale i walce z użyciem armat, przyniosły Kremlowi w Kołomnie sławę potężnego centrum wojennego. W 1552 roku to właśnie tutaj ogłoszono zbiórkę wojska rosyjskiego przed zdobywczą wyprawą na Chanat Kazański. W tym też roku, na cześć zdobycia Kazania, z rozkazu Iwana Groźnego na terytorium cytadeli wzniesiono Cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej oraz założono Brusieński Monaster Zaśnięcia Matki Bożej.

W 1606 roku w czasie powstania Iwana Bołotnikowa wojsku chłopskiemu udało się zdobyć część Kołomny, lecz twierdza w dalszym ciągu pozostała niedostępna i oblegana przetrwała aż do momentu stłumienia buntu. W okresie Wielkiej Smuty Kreml w Kołomnie, nierzadko bez większego sprzeciwu, przechodził z jednych rąk do drugich, ponieważ rządzący bojarzy ogarnięci byli wątpliwościami i zdradzieckimi nastrojami w związku z częstą zmianą władców. W 1608 roku Kreml został zajęty przez oddziały Lisowskiego, w ślad za którym miasto zajął Dymitr Samozwaniec II, а następnie – polski królewicz Władysław IV, obwieszczony rosyjskim carem po obaleniu Wasyla Szujskiego. W 1614 roku za mury okrągłej kremlowskiej baszty trafiła Maryna Mniszchówna, która wkrótce zmarła tam z tęsknoty i niewoli. Baszta ta od tego czasu została nazwana Wieżą Maryny (Marinkina Bashnya), а w historii Kremla pojawiła się legenda głosząca, iż nieszczęśliwa samozwańcza caryca nie umarła, lecz przeobraziła się w srokę i odleciała do swej ojczystej Polski. Po okresie Wielkiej Smuty, w 1623 roku kremlowskie i miejskie umocnienia Kołomny zostały wyremontowane, aczkolwiek już w drugiej połowie 17 wieku po poszerzeniu granic Państwa Moskiewskiego Kreml w Kołomnie utracił swe znaczenie obronne.

Przekształcenie Kołomny w potężne handlowo-rzemieślnicze centrum w 18 wieku pociągnęło za sobą masowe budowy, co też i okrutnie odbiło się na zmęczonej starością twierdzy, mury której okoliczni mieszkańcy poczęli rozbierać i uzyskany w ten sposób materiał wykorzystywać do własnych celów. W szczególny sposób twierdza ta ucierpiała na granicy 19 wieku, kiedy to oficjalnie wydano dekret Pawła I о rozbiorze fortyfikacji Sierpuchowa, Kołomny i Możajska. Od roku 1798 do 1820 twierdza straciła już Wieżę Borysa i Gleba (Borysoglebską), Wrota Iwanowskie i Bramę Skośną, duże fragmenty muru pomiędzy Basztą Simeonowską a Basztą Wniebowstąpienia. Postępujący proces burzenia wiekowego już Kremla został przerwany w 1826 roku z polecenia Mikołaja I, lecz prace restauratorskie jego za murami rozpoczęły się znacznie później, po upływie kilku dziesięcioleci. W latach 1880 odbudową Wieży Maryny, Wieży Pogoreloy (Pogorelaya Bashnya) oraz jednej z części muru zajmowało się Moskiewskie Towarzystwo Archeologiczne. W 1903 roku założono pierwsze muzeum w Kołomnie, które po Rewolucji Październikowej zostało reorganizowane na muzeum krajoznawcze z ekspozycjami ulokowanymi w Wieży Maryny. W latach 1930 i 1960-80 na terytorium Kremla w Kołomnie prowadzono renowację różnych jego obiektów.