Korzystając z naszej witryny, wyrażasz zgodę na korzystanie z plików cookie. Używamy ich w celu poprawy jakości z tej strony, specjalnie dla Ciebie, pomagają nam zrozumieć Twoje potrzeby (pomagają nam zbierać statystyki), pomóc naszym partnerom dostarczyć odpowiednią zawartość wyświetlaną na naszej stronie internetowej. Aby dowiedzieć się więcej na temat plików cookie kliknij tutaj .

cookies
noimage

Zamek w Sandomierzu

Sandomierz – zabytkowe polskie miasto, które na przestrzeni dziesięciu wieków swego istnienia nagromadziło wiele architektonicznych dzieł różnych epok, wśród których nie ostatnie miejsce zajmuje średniowieczna twierdza. Gotycką warownię na wzgórzu, strome zbocza którego staczają się w dolinę Wisły, wzniesiono w połowie 14 wieku z rozkazu króla Kazimierza wielkiego. W późniejszym czasie ta sandomierska cytadela zmieniła swe oblicze, będąc rezydencją kilku polskich królów. Jednakże, duża część jej renesansowych obiektów została zniszczona wskutek wybuchu w czasach potopu szwedzkiego. Po podziale polskich ziem, niegdysiejszy zamek królewski w Sandomierzu na długie lata przeobraził się w więzienie i dopiero po II wojnie światowej ta wspaniała zabytkowa budowla pozyskała wreszcie w pełni zasłużony status zabytku historycznego. W ten oto sposób rozpoczął się etap historii sandomierskiego zamku, który pozyskał sławę jako turystyczna atrakcja województwa świętokrzyskiego oraz stał się oddziałem okręgowego muzeum krajoznawczego.

Historia Zamku w Sandomierzu

Miasto Sandomierz, zajmujące dogodną lokalizację w niedalekiej odległości od zlewania się Wisły i Sanu, już we wczesnym średniowieczu uważane było za ważne centrum wojenno-polityczne oraz handlowe. Po podziale ziem polskich pomiędzy spadkobiercami księcia Bolesława III Krzywoustego w 1138 roku Sandomierz stał się stolicą Księstwa sandomierskiego – los którego znalazł się w rękach Henryka Sandomierskiego. Po nim księstwem władał Bolesław IV Kędzierzawy i Kazimierz II Sprawiedliwy, za panowania których na terenie Sandomierza miała miejsce budowa pierwszej książęcej rezydencji. Zamek księcia mieścił się na jednym z sandomierskich wzgórz, w pobliżu rzeki Wisły, i był chroniony przez pięciometrowy rów oraz drewniano-ziemny wał. Główne budowle terytorium „dietinca” były wykonane z drewna, a tylko najważniejsze obiekty, takie jak – pałac oraz kościół, były wzniesione z kamienia. W 1259 roku sandomierska twierdza przez kilka dni atakowana była przez tatarską ordę, w wyniku czego została ona spalona i przez długi czas leżała w ruinach. Sandomierz miał nieszczęście przeżyć najazd Tatarów jeszcze kilkukrotnie, а w 1349 roku ogromne rany miasto to odniosło w wyniku najazdu wojsk litewskich.

Niebawem po tym król Kazimierz Wielki postanawiał przywrócić do życia zamek, który w połączeniu z rozciągającymi się miejskimi murami stał się potężnym punktem obronnym Księstwa Sandomierskiego. Budowa zamku, murów obronnych i baszt trwała niejedno dziesięciolecie i zakończyła się dopiero pod koniec 14 wieku, już po śmierci Kazimierza Wielkiego. Jesienią 1395 roku za murami zamku król Władysław Jagiełło zawarł umowę sojuszniczą z książętami pomorskimi - Świętoborem III i Bogusławem VIII. W 1478 roku również za murami tejże twierdzy przyszła na świat Barbara Jagiellonka, przyszła księżna Saksonii, córka króla Kazimierza IV i Elżbiety Habsburżanki. Pod koniec 15 wieku sandomierski starosta Rafał Jarosławski zajmował się powiększeniem terytorium zamkowego. W okresie tym w zachodniej części zamku powstała baszta, która na podstawie formy fundamentu zyskała przydomek «Kurza Stopka». Potężne prace budowlane, które przeciągnęły się na okres niemal całych 100 lat, zaczęły się na zamku w 1513 roku z rozkazu króla Zygmunta I Starego. (więcej)

Co można zobaczyć?

Obecnie sandomierska twierdza mimo, iż już w bardzo małym stopniu przypomina niegdysiejszą potężną gotycką cytadelę górującą na szczycie wzgórza w czasach Kazimierza Wielkiego, to jednak ocalałe zamkowe obiekty niewątpliwie zasługują na uwagę turystów. Najstarszą częścią kompleksu zamkowego jest ośmiokątna baszta, a konkretnie jej fundament do poziomu pierwszej kondygnacji, który powstał w połowie 14 wieku. Jedyne zachowane od strony miasta zamkowe skrzydło co prawda wygląda niczym neoklasyczny pałac z surową, pobieloną fasadą, aczkolwiek wewnątrz zamkowego dziedzińca wciąż czuje się średniowiecznego ducha. Od południowej strony zamku znajduje się ceglana baszta, tzw. «Kurza Stopka», która z niewielkimi zmianami ocalała od czasów 15 wieku. W miejscu wysadzonego wschodniego skrzydła znajduje się obecnie przestronny dziedziniec z zabytkową studnią.

Już od trzech dziesięcioleci mury zamku kryją w sobie ekspozycje Okręgowego Muzeum Krajoznawczego, prezentujące kilka tysięcy różnorakich eksponatów od wieków wczesnych aż do współczesności. Muzealne kolekcje podzielone są tematycznie na oddziały: archeologiczny, historyczny, etnograficzny, oddziały literatury i sztuki. Można tu zobaczyć niewielkie makiety jasno obrazujące, jak zamkowy kompleks prezentował się na przestrzeni rożnych wieków. Za murami sandomierskiego zamku działa także biblioteka z czytelnią, wyposażona w różnorakie drukowane wydania, książki i katalogi, mało tego, zawiera ona także kolekcję zabytkowych książek. Na trzeciej kondygnacji muzeum mieści się galeria obrazów, sala pod wystawy czasowe oraz nieduża, acz niezwykle przytulna kawiarnia.

Zamek Królewski w Sandomierzu from Castles.today on Vimeo.

Zamek w Sandomierzu można zwiedzać:

kwiecień-wrzesień – od godziny 13:00 do 15:00 (poniedziałek, oprócz 1-go poniedziałku miesiąca), od godziny 10:00 do 17:00 (wtorek-niedziela);
październik-marzec – od godziny 09:00 do 16:00 (wtorek-piątek), od godziny 10:00 do 16:00 (sobota-niedziela).