Korzystając z naszej witryny, wyrażasz zgodę na korzystanie z plików cookie. Używamy ich w celu poprawy jakości z tej strony, specjalnie dla Ciebie, pomagają nam zrozumieć Twoje potrzeby (pomagają nam zbierać statystyki), pomóc naszym partnerom dostarczyć odpowiednią zawartość wyświetlaną na naszej stronie internetowej. Aby dowiedzieć się więcej na temat plików cookie kliknij tutaj .

cookies
noimage

Historia Kasby w Agadirze

Kasba w Agadirze posiada jeszcze jedną nazwę – Agadir Oufella, co w berberyjskim narzeczu oznacza «górne miasto Agadir», wszak kasba rzeczywiście została wzniesiona na szczycie góry, nad ruinami pokonanej twierdzy Santa Cruz. To właśnie ta portugalska warownia, założona w 1505 roku przez kapitana Juana Lópeza de Sequeira, stała się powodem tego, iż mało znana osada Agadir pojawiła się nagle na mapach europejskich żeglarzy tej epoki. Na początku 16 wieku Portugalczycy aktywnie umacniali swe wpływy w różnych przybrzeżnych osadach Maroka, wśród których znalazł się i Agadir, gdzie u podnóża góry, nad brzegiem zatoki, powstał fort Santa Cruz do Cabo de Gué. Kamienna warownia o wybielonych wapniem murach pełniła nie tylko obronne funkcje wybrzeża, ale była też i punktem handlowych. Dzięki temu osada stała się wkrótce znana i już w 1510 roku nazwa Agadir-el-Arba pojawia się na kartach dokumentów historycznych.

Wkrótce po założeniu fortu Portugalczycy nieustanne zaczęli wchodzić w konflikty z berberyjskimi plemionami regionu Sus, ponieważ podczas budowy twierdzy Portugalczycy przejęli kontrolę nad potężnym źródłem czystej wody, uważanym za własność okolicznego arabskiego władcy. Ataki i okresowe oblężenia ze strony Berberów zmusiły Juana de Sequeira do wyprawy do ojczyzny po pomoc. W 1513 roku w ramach wynagrodzenia przekazał on prawa do fortu królowi Manuelowi I, który wysłał tu garnizon i podporządkował region władzy portugalskiej. Rozbudowana twierdza na pewien czas przeobraziła się w słynny punkt handlowy, lecz w latach 1530 pojawił się kolejny przeciwnik Portugalczyków – szarifowie z dynastii Saadytów, którzy panowali na ziemiach Maroka do połowy 17 wieku. Po kilku próbach umocnienia się na terytorium Południowego Maroka Saadyci wreszcie zdobyli Agadir.

Nastąpiło to w roku 1541 w czasach panowania Muhammada asz-Szajcha, który ostatecznie został pierwszym sułtanem zjednoczonego Maroka. Zdobycie twierdzy Santa Cruz nastąpiło nie tylko dzięki wojennemu talentowi Saadytów, ale i w znacznej mierze dlatego, że brytyjscy i holenderscy kupcy z przyjemnością dostarczali broń przeciwnikom Portugalczyków. Około 600 żołnierzy garnizonu trafiło do niewoli, w tym i komendant zamku Guterre de Monroy i jego córka, Dona Mecia de Sousa, która ostatecznie została jedną z żon Muhammada asz-Szajcha. Po stracie Agadiru Portugalczycy wkrótce utracili wpływy jeszcze i nad kilkoma miastami, i Saadayci uzyskali niepodzielną kontrolę nad wybrzeżem. Symbolem władzy, а także i obrończynią Agadiru przed wrogimi najazdami stała się nowa twierdza – Kasba, którą Muhammad asz-Szajch nakazał wybudować na wzgórzu, powyżej portugalskiego fortu.

Za czasów spadkobiercy Muhammada asz-Szajcha, jego syna Abdullahu I al-Ghalibie, Kasba w Agadirze została odnowiona i umocniona, aby miasto mogło stawić opór osmańskiemu najazdowi. Pod koniec 16 wieku na murach kasby znajdowało się do 50 armat. W 17 wieku południowe regiony Maroka, w tym i miasto Agadir, kontrolowała berberyjska dynastia Tazerwalt, która utrzymywała ścisłe i przyjazne stosunki z Saadytami. W tym czasie Agadir zyskuje znaczenie w sferze handlu z europejskimi kupcami, którzy wwozili tu towary przemysłowe, tekstylia, broń, a wywozili – wosk, cukier, miód, skóry. Początkowo byli to francuscy kupcy, lecz stopniowo wyparli ich Anglicy i Holendrzy. W 1731 roku miasto znacznie ucierpiało w wyniku trzęsienia ziemi, i Holendrzy brali udział w odbudowie Kasby oraz zabudowań miejskich.

W 1755 roku Agadir ponownie zadrżał od podziemnych wstrząsów, które dotarły tu w czasie niszczycielskiego trzęsienia ziemi w Lizbonie. Jednakże tym razem miasto czekała nie odbudowa, а zapomnienie, ponieważ z rozkazu wywodzącego się z dynastii Alawitów sułtana Muhammada III w 1765 roku wszelkie transakcje handlowe zostały przeniesione do nowego głównego portu w kraju, miasta Mogador (As-Suwajra). Tego typu decyzja została podjęta przez sułtana nie bez powodu: chciał on celowo doprowadzić Agadir do upadku, aby ukarać buntowniczy region Sus, przywódcy którego często występowali przeciwko sułtańskiej władzy. Po upływie ćwierć wieku, na podstawie historycznych świadectw europejskich podróżników, Agadir był porzuconą osadą z kilkoma rybackimi chatami znajdującymi się na granicy upadku. Dopiero w 1881 roku sułtan Hasan I ponownie udostępnił zatokę Agadiru do handlu.

Na początku 20 wieku możliwość ustanowienia swych wpływów na Maroko była kwestią sporną pomiędzy Francją a Niemcami, i dopiero w 1913 roku francuski garnizon osiadł w Agadirze. Kasba była wtedy głównym punktem obserwacyjnym, jak również obrończynią kilkuset mieszkańców miasta, którzy osiedlili się na terytorium twierdzy oraz pod jej murami. W latach 1930 za czasów protektoratu francuskiego w mieście zaczęło powstawać prawdziwe centrum i port. W 1932 roku Kasba w Agadirze otrzymała status zabytku historycznego. W lutym 1960 roku silne trzęsienie ziemi zniszczyło leciwą budowlę, zawalające się mury oraz inne zabudowania której pochłonęły wiele istnień. W późniejszym czasie twierdza została przywrócona do stanu, który nie byłby w stanie zagrażać życiu zwiedzających, aczkolwiek pradawne zabudowania pokrywające terytorium kasby już odbudowie nie podlegały.