Korzystając z naszej witryny, wyrażasz zgodę na korzystanie z plików cookie. Używamy ich w celu poprawy jakości z tej strony, specjalnie dla Ciebie, pomagają nam zrozumieć Twoje potrzeby (pomagają nam zbierać statystyki), pomóc naszym partnerom dostarczyć odpowiednią zawartość wyświetlaną na naszej stronie internetowej. Aby dowiedzieć się więcej na temat plików cookie kliknij tutaj .

cookies
noimage

Twierdza Ksani

Zamek Ksani W rozległej Muchrańskiej Dolinie, miejscu zlewania się rzek Ksani i Mtkvari, mieści się twierdza Ksani, potężna cytadela, której to na przestrzeni 500 lat nie byli w stanie złamać ani wrogowie, ani żywioły. Ta górująca na szczycie wysokiej skały warownia została wzniesiona w okresie nieprzyjaźni narastającej pomiędzy królestwem Kartlii i Kchetii, ostatecznie niejednokrotnie chroniąc jeszcze mieszkańców Kachetii w czasie wojen z Persami i Ottomanami. Przez długi czas budowla ta była także rodzinną rezydencją potomków swego założyciela, przedstawicieli książęcego rodu Mukhran-Batoni.

Historia Zamku Ksani

Twierdza Ksani została wzniesiona na początku 16 wieku by chronić ziemie Kartlii przed walecznym sąsiadem, królem Kachetii Jerzym II, który jeszcze za życia przez wzgląd na swój trudny charakter i despotyzm został przez mieszkańców Kachetii określony mianem Avgiorgi (Gniewny Jerzy, Zły Jerzy). Zaprzestania regularnym najazdom Jerzego II na posiadłości cesarstwa Kartlii podjął się Bagrat Mukhran-Batoni, młodszy brat władcy Kartlii Dawida X, ponieważ sam Dawid z jakichś przyczyn nie pałał chęcią wchodzenia w konflikt z Jerzym. Za obietnicę powstrzymania grabieży Bagrat otrzymał od koronowanego brata ważne pod względem strategicznym regiony cesarstwa – Dolinę Muchrańską oraz wąwozy Aragwi i Ksani, co pozwalało mu kontrolować mieszkańców Kachetii. W 1511 roku w wąwozie Ksani, na górze Sarkineti, rozpoczęła się budowa obronnej fortyfikacji. W niedalekiej odległości od podnóża góry zlewają się wody rzek Ksani i Mtkvari (Kury) przez co budowla ta w różnych źródłach historycznych podawana jest raz jako twierdza Ksani, a raz jako twierdza Mtwerska (Mtkvarisciche).

Zasadnicze względy wymagały przyspieszenia prac budowlanych, dlatego też budowa twierdzy dobiegła końca już w 1513 roku. Była to dość groźna cytadela z dwoma wieżami, rozciągająca się po szycie góry z północy na południe, odzwierciedlając tym samym dość zawiłe jej ukształtowanie. Wkrótce warownia Ksani stanęła przed możliwością udowodnienia swej potęgi – w roku zakończenia jej budowy została co prawda otoczona przez wojska Jerzego II, aczkolwiek trzymiesięczne oblężenie nie przyniosło rezultatu. Po pewnym czasie władca Kachetii ponownie ruszył do Kartlii w celu jej spustoszenia i tak bardzo był pewien swej bezkarności, iż popełnił druzgocący błąd. Z niewielką grupą arystokracji wyruszył na polowanie, na którym to schwytał go Bagrat Mukhran-Batoni i uwięził w lochach Zamku Ksani. Tutaj też Jerzy II w 1514 roku zakończył swą ziemską tułaczkę. Wielu historyków skłonnych jest uważać, iż tenże ojcobójca i despota został po prostu uduszony we własnej celi.

Po śmierci carewicza Bagrata twierdza drogą dziedziczenia przeszła w ręce rodu Mukhran-Batoni (książąt Muchrańskich), z którego to w różnych latach wywodziło się pięciu kartlijskich władców. Przez ponad dwa wieki twierdza ta pełniła nie tylko funkcje obronne, ale była także rodzinną rezydencją książąt Muchrańskich. Dopiero w 1733 roku ród książęcy opuścił starą już i zmurszałą cytadelę i przeniósł się do nowej rezydencji, wybudowanej przez księcia Konstantego w Muchrańskiej Dolinie. Niniejszy książę w 1746 roku w celu ochrony okolic przed najazdami Lezginów odnowił i przebudował twierdzę Ksani, w wyniku czego jej początkowe oblicze uległo znacznej zmianie. W okresie tym budowla ta pozyskała cztery nowe baszty i odnowione mury obronne z ambrazurami przeznaczonymi dla artylerii. Na cześć księcia Konstantego odrodzona twierdza została przemianowana na „Konstantilobad”, lecz nazwa ta nie przyjęła się.

Po utworzeniu w 1762 roku zjednoczonego Królestwa Kartlii i Kachetii twierdza Ksani przestała znajdować się w strefie buforowej i stopniowo traciła na swym znaczeniu obronnym. Na temat jej 19-wiecznych losów nie zachowały się dokładne informacje, lecz najprawdopodobniej, po podpisaniu przez króla Herakliusza II traktatu gieorgijewskiego, na mocy którego Królestwo Kartlii i Kachetii przechodziło pod protektorat Imperium Rosyjskiego, za murami twierdzy stacjonował rosyjski garnizon. W 20 wieku zniszczona warownia została porzucona a niektóre części jej muru i wieży rozpadły się w wyniku częstych osuwisk. W okresie radzieckim budowla ta zaczęła pozyskiwać zainteresowanie w charakterze obiektu turystycznego, lecz dosyć szorstka renowacja nie wyszła jej na dobre. By przeciwdziałać dalszemu niszczeniu niebezpieczne odcinki zbocza górskiego oraz dziedzińca zostały po prostu zalane betonem, w rezultacie czego zabetonowane zbocze z powodu swego ciężaru osunęło się, zabierając tym samym ze sobą część zachodniego muru.

Co można zobaczyć?

Obecnie Zamek Ksani nadal wymaga gruntownej renowacji, która byłaby w stanie ocalić go przed zupełnym zanikiem. Niestety, wiodąca w stronę twierdzy droga samochodowa, która powstała jeszcze w czasach radzieckich, już dawno przepadła pod osuwiskami, dlatego też niewielu turystów decyduje się na pieszą wyprawę do zamku - wszak znajduje się on na wysokości 600 metrów nad poziomem morza. Jednakże ci, którzy mimo wszystko podejmą ryzyko wdrapania się tam po górskich serpentynach zobaczą nie tylko wiekową budowlę, ale i zapierającą dech w piersi panoramę okolicznych osad, Muchrańską Dolinę oraz zakola rzek Ksani i Kury. Dwa podstawowe okresy w dziejach twierdzy – początkowa budowa i odnowa za czasów księcia Konstantego – bardzo łatwo prześledzić jest w sposób wizualny na podstawie koloru i faktury murów obronnych. Dolna, znacznie ciemniejsza i starsza warstwa muru, wykonana jest z potężnych głazów oraz kamienia brukowego, zaś nadbudówki pochodzące z czasów księcia Konstantego posiadają jasny odcień i wykonane są z cegły oraz drobnych ciosanych kamieni.

Najstarsza wieża twierdzy Ksani umiejscowiona jest w jej północno-wschodniej części i posiada krągły kształt. Zachowała się ona w sposób częściowy i obecnie osiąga wysokość zaledwie czterech metrów. Jako, że z zewnętrznej strony muru brakuje nie tylko wejścia do wieży, аle także okien i strzelnic, toteż i badacze skłonni są uważać, iż baszta ta pełniła rolę lochów bądź magazynu. Na korzyść tej wersji przemawia fakt, iż dolna jej kondygnacja znajdowała się poniżej poziomu zamkowego dziedzińca. Możliwe, że ta właśnie wieża była ostatnim schronieniem okrutnego króla Jerzego II. Najwyższą zamkową budowlą była 16-metrowa kwadratowa baszta znajdująca się w południowo-wschodniej części dziedzińca, wzniesiona w połowie 18 wieku, która to służyła do celów gospodarczych, mieszkalnych i obronnych. Na ostatniej, szóstej kondygnacji baszty, znajdował się plac bojowy i zwiadowczy. Niestety, wschodnia i południowa ściana wieży zostały zupełnie zniszczone w wyniku osuwiska i obecnie o jej rozmiarach można wnioskować tylko na podstawie ocalałej jeszcze północnej części.

Zamek Ksani można zwiedzać:

całodobowo, wstęp wolny.